Slides

Tranh vẽ - Mai Ly k7

TIN MỚI NHẤT
 
 
 

 
 
 Tin Buồn               Tin Vui

Chữ MẸ qua Ca Dao

GS Nguyễn Hữu Phước

Bà:  Ba ơi, xin lỗi nhen, hôm qua Mẹ ngủ hồi nào không hay.  Hôm nay, Ba nói tiếp cho Mẹ nghe về chữ MẸ được hôn? Mẹ hứa là sẽ nghe đến hết dù đó là chuyện gì.

Ông: Ba sẽ kể ra một lô ca dao về chữ mẹ, má, cha mẹ, phụ mẫu/phụ thân v.v. gom vào từng đề tài cho dễ nghe.  Hầu hết những câu ca dao nầy xưa lắm rồi, có câu cả trăm năm về trước, khi dân Việt, khai phá trên đường Nam tiến.  Khi nào nghe ngán, nhớ xì tốp Ba lại Mẹ nhé.

Tình mẹ con

Trong ngày xa xưa, hơn trăm năm về trước nơi vùng ruộng vườn, đời sống đơn sơ dựa vào việc trồng rau, nuôi cá, làm ruộng, làm vườn.  Người mẹ lo việc chăm sóc con cái. Vì xã hội có câu “con hư tại mẹ” nên trách nhiệm của người mẹ nặng lắm. Mẹ dạy con thường dùng roi vọt.  Con cũng khôn lanh tìm cách chìu chuộng mẹ hiền. Nội dung của những câu ca dao về người mẹ hay về cha mẹ nói chung, dễ hiểu, không cần bàn luận thêm, chỉ có chỗ cần chú thích vì sự khác biệt giữa xưa và nay mà thôi.
 
Má ơi đừng đánh con đau,
Để con bắt ốc hái rau cho má nhờ.

Những câu sau đây na ná:

Mẹ ơi đừng đánh con đau,
Quay tơ đánh ống, làm giàu mẹ coi.

Má ơi đừng đánh con khờ,
Để con thả lờ* kiếm cá má ăn.
*Lờ: Tên một dụng cụ đơn sơ, thường làm bằng tre, dùng bắt cá, tôm.
  
Má ơi đừng đánh con hoài 
Để con câu cá hái xoài má ăn.

Má ơi đừng đánh con đau, 
Để con hát bội làm đào má coi.
Làm đào được mặc áo đôi,
Được mang giày đỏ, được ngồi chiếu hoa.

Liên hệ giữa mẹ cha và con cái

Cây xanh thì lá cũng xanh,
Cha mẹ hiền lành để đức cho con.
Mất cha con sống u ơ,
Mất mẹ con sống bơ vơ một mình.

Cha chài, mẹ lưới, con câu,
Con trai tát nước, nàng dâu đi mò.

Mẹ già cui cút, cút cui,
Xé vai vá vạt, sụt sùi nuôi con.

Nhớ mẹ nhớ cha mẹ vì xa cách

Khi con gái đến tuổi lập gia đình, người con gái thường lo lắng không biết số phận mình sẽ ra sao. Ước mong đơn sơ là gia đình nhà chồng cư trú gần nơi gia đình của cha mẹ mình đang sinh sống.
 
Má ơi đừng gả con xa
Chim kêu vượn hú biết nhà má đâu.
 
Mẹ ơi xa cách muôn trùng
Nhớ mẹ con khóc nhớ con mẹ sầu.

Chiều chiều ra đứng ngõ sau
Ngó về quê mẹ ruột đau chín chiều.
 
Mẹ mong gả thiếp về vườn*,
Ăn bông bí luộc, dưa hường nấu canh.
*Vườn hay “miệt vườn”, là vùng đất cao, có nhiều “mương” hay đường nước lưu thông các gốc cây, giúp cây luôn có nước để lớn mạnh.  Miệt vườn cho lợi tức cao hơn các miếng ruộng nhiều, nếu tính theo diện tích trồng trọt.  Nói khác đi, dân miệt vườn giàu hơn dân làm ruộng.

Con Tỏ Lòng Thương Cha Mẹ

Lâm râm khấn vái Phật Trời,
Xin cho cha mẹ sống đời với con.

Đói lòng ăn đọt chà là,
Để cơm nuôi mẹ, mẹ già đau (yếu) răng.

Cây khô đâu dễ mọc chồi,
Mẹ già đâu dễ sống đời với con.

Bao giờ cá lý hóa long,
Đền ơn cha mẹ ẵm bồng ngày xưa.

Tu đâu cho bằng tu nhà,
Thờ cha kính mẹ mới là chơn tu.

Vô chùa thấy Phật muốn tu,
Về thà thấy mẹ đi tu không đành.

Bánh canh con vắn, con dài, 
Lòng thương cha mẹ, không nài công lao.

Lòng con thảo như giọt sương hạt bụi,
Công mẫu từ như ngọn núi Thái Sơn.

Có cha, có mẹ thì hơn,
Không cha, không mẹ như đờn đứt dây.

Trai gái yêu nhau, lo lắng, không biết cha mẹ có bằng lòng không.

NÀNG:
Gặp anh đây em mừng, em hỏi,
Phụ mẫu ở nhà mạnh giỏi hay không.

Anh có thương em, cậy mai dong* đến nói,
Cha mẹ đành em cũng sẽ ưng.
*Mai dong: người làm mối, giúp cho hai họ trai, gái kết duyên.

Muốn ăn cơm trắng cá kho,
Trốn cha, trốn mẹ, xuống đò cùng anh.

Chàng về, thiếp cũng xin theo,
Mẹ chàng đóng cửa, thiếp leo cột nhà.

Anh than chi nhiều điều mặn lạt,
Em rút lông nhím bạc trao liền,

Em về phụ mẫu lo phiền,
Lỗi em chịu lỗi, nói đi cấy ruộng biền* mất tiêu.
*Ruộng biền: Ruộng thấp, ngập nước.

Phụ mẫu đánh em, đánh què đánh quặt,
Đem treo em lên tại nhánh bần,
Rút đứt dây rớt xuống, em cũng lần theo anh.

Trái dưa gang sọc dài sọc vắn, 
Còn ngọn rau đắng trong trắng ngoài xanh,
Anh có thương em thì đừng dỗ đừng dành
Chờ nơi phụ mẫu định, phụ mẫu đành em sẽ ưng.

Anh thương em, thủng thẳng em ừ,
Anh đừng thương vội, phụ mẫu từ nghĩa em.

Ba bốn nơi sang cả phụ mẫu em đành gả,
Em chắp tay khoan đã, chưa tới căn phần.

Phụ mẫu em nói: bất tuân giáo huấn,
Đem treo cây bần cho kiến nó bu.

Anh khuyên em đừng lại lại qua qua,
Mẹ cha biết đặng đánh la tụi mình.

Bây giờ anh mới rõ sự tình:
Tại ba với má hai đứa mình xa nhau.

Đôi ta như lúa đòng đòng
Đẹp duyên nhưng chẳng dẹp lòng mẹ cha


CHÀNG:
Hiu hiu gió thổi đọt cà,
Làm sao cho đặng cha mẹ già nuôi chung

Bớ chú lái ghe, đừng ve cô bán cá,
Để cô đi về, tía má cô trông.

Anh thương em, trầu hết lá lươn,
Cau hết nửa vườn, cha mẹ nào hay,
Dầu mà cha mẹ có hay,
Nhứt đánh nhì đày, hai lẽ mà thôi.

Nhưng:

Cha mẹ anh có đánh quằn đánh quại,
Bắt anh ra treo tại nhành dương.
Biểu từ ai, anh từ đặng,
Chớ biểu anh từ người thương, anh không từ.

Trách nàng sao chưa chịu cưới hoặc sao không chịu cho cưới

Mẹ già như chuối chín cây
Sao đấy chẳng liệu cho đây liệu cùng?

Cha mẹ biểu ưng, em đừng mới phải,
Em nỡ lòng nào bạc ngãi bỏ anh.

Con chim đa đa đậu nhánh đa đa.
Chồng gần không lậy, bậu lậy chồng xa.

Mai sau cha yếu mẹ già
Chén cơm, đôi đũa, bộ kỷ trà*ai dưng? 
(Gối nghiêng ai sửa, chén trà ai dâng).
*Kỷ trà = mâm dung đựng bình, và tách uống trà.

Ông: Mẹ ơi! Ba hết chữ rồi.  Bây giờ Mẹ muốn Ba nói chuyện gì để gọi là “gió mùa Xuân, Ba ru Mẹ ngủ”?

Bà: Theo Mẹ nghĩ, Ba nên xin đi làm trở lại, hay xin đi dạy học cho vui, vì Mẹ thấy Ba có “năng khiếu” dạy học mà phải ở nhà kể chuyện cho Mẹ hoài chắc là không vui?  Chỉ dạy có một học sinh già mà bà ta lại hay ngủ gật thì thật buồn cười quá.  Nói chơi cho vui vậy thôi. Mẹ buồn ngủ thật rồi, yêu cầu “thầy giáo ca dao” vui lòng dời gót ngọc ra khỏi nơi đây cho Mẫu Hậu được an giấc. 

[Trở lại trang trước]


 

Tìm Kiếm

Cách Sử Dụng Trang kieumauthuduc.org

Free business joomla templates